در روزهای اخیر، اظهارات مقامات دیپلماتیک و نظامی درباره نتایج حملات به برخی تأسیسات، موجی از تحلیلها را در فضای رسانهای به راه انداخته است. یکی از چالشبرانگیزترین پرسشها که توسط کارشناسان پادکستهای نظامی (نظیر Black Ocean و رسانه زاویه دید) مورد بررسی قرار گرفته، بحث عمل نکردن بمبهای نفوذگر GBU-57 آمریکا است. اما چقدر احتمال دارد پیشرفتهترین بمب سنگرشکن جهان دچار نقص فنی شده باشد؟
بمب GBU-57 چیست و چرا اهمیت دارد؟
بمب GBU-57A/B (Massive Ordnance Penetrator) که به اختصار MOP نامیده میشود، غولپیکرترین بمب غیراتمی ارتش ایالات متحده است. این بمب با وزن حدود ۱۴ تن، مخصوص تخریب تأسیسات غنیسازی و فرماندهی در اعماق زمین (مانند فردو) طراحی شده است.
چرا احتمال عمل نکردن GBU-57 بسیار پایین است؟
تحلیلگران نظامی به چند دلیل فنی معتقدند که فرض “عمل نکردن” این بمبها با تردید جدی روبروست:
-
تکنولوژی فعالسازی پیشرفته: این بمبها میزبان فیوزهای هوشمند و چندمرحلهای هستند که پس از نفوذ به لایههای بتن سخت، در عمق مشخصی منفجر میشوند. دقت ساخت و استانداردهای تست این تسلیحات به قدری بالاست که ضریب خطای آنها به حداقل رسیده است.
-
مکانیزم نفوذ: GBU-57 به دلیل وزن و سرعت برخورد بالا، حتی اگر منفجر هم نشود، تخریب فیزیکی شدیدی ایجاد میکند.
ابهامات در دسترسی به سایتهای هدف
یکی از نکات کلیدی که در تحلیل کارشناسان «زاویه دید» مطرح شده، بحث دسترسی به محل اصابت است. گزارشها حاکی از آن است که به دلیل شرایط امنیتی و فیزیکی تأسیسات آسیبدیده، هنوز امکان بررسی دقیق و میدانی از نزدیکترین فاصله فراهم نشده است. بنابراین، هرگونه ادعا مبنی بر “سالم ماندن” یا “عمل نکردن” بمبهای نفوذگر در لایههای زیرین، در حال حاضر بیشتر جنبه گمانهزنی دارد تا مستندات فنی.
آیا منظور مقامات ایرانی سلاح دیگری بوده است؟
اگر بپذیریم که برخی پرتابهها عمل نکردهاند، محتملترین گزینهها کدامند؟ کارشناسان نظامی دو سناریوی جایگزین را مطرح میکنند:
۱. موشکهای کروز تاماهاک (Tomahawk)
موشکهای کروز به دلیل پرواز در ارتفاع پایین و عبور از لایههای مختلف پدافندی، گاهی دچار نقص فنی یا انحراف میشوند. سابقه عمل نکردن برخی از این موشکها در درگیریهای خاورمیانه وجود دارد و ممکن است منظور مقامات، این دسته از تسلیحات باشد.
۲. بمبهای کوچکتر (SDB و ۲۰۰۰ پوندی)
بمبهای قطر کوچک (SDB) یا بمبهای کلاس ۲۰۰۰ پوندی که در حجم بالا استفاده میشوند، احتمال خطای آماری بیشتری نسبت به غولهای ۱۴ تنی GBU-57 دارند. به دست آوردن بقایای عملنکرده این مهمات بسیار محتملتر است.
ادعای عدم عملکرد بمبهای سنگرشکن GBU-57 در حالی مطرح میشود که سیستمهای هدایت ماهوارهای و فیوزهای پیشرفته این سلاح، آن را به یکی از قابلاعتمادترین تسلیحات استراتژیک تبدیل کرده است. به نظر میرسد برای دستیابی به پاسخ قطعی، باید منتظر انتشار تصاویر ماهوارهای با کیفیت بالا یا بیانیههای رسمی فنی از سوی نهادهای نظامی بود.
در حال حاضر، محتملترین فرضیه این است که مهمات سبکتر یا موشکهای کروز دچار نقص شدهاند و تعمیم آن به سنگرشکنهای سنگین، نیازمند شواهد میدانی بیشتری است.